Ultradźwięki to drgania mechaniczne o częstotliwości przekraczającej granicę słyszalności ucha ludzkiego. W 1938 roku po raz pierwszy zastosowano je w celach terapeutycznych. Właściwości lecznicze posiadają ultradźwięki o częstotliwości 800, 1000 i 2400 kHz. Obecnie wykorzystywane są one na szeroką skalne w terapii wielu schorzeń narządu ruchu,

Podstawy terapii ultradźwiękami?

W rehabilitacji ultradźwięki są rodzajem mechanoterapii. Tkanka wystawiona w trakcie trwania zabiegu na działanie tego typu fal podlega mikromasażowi. Działanie lecznicze fal ultradźwiękowych bazuje również na zjawisku pochłaniania przez tkanki energii, która następnie przetwarzania jest w ciepło. Kości, ścięgna, tkanka nerwowa i mięśnie są tkankami, wyróżniającymi się wysokim współczynnikiem absorpcji ultradźwięków. Spośród wymienionych tkanek, znaczną "dźwiękochłonnością" charakteryzuje się tkanka nerwowa, mniejszą mięśniowa, a najmniejszą tkanka tłuszczowa, której „znakiem rozpoznawczym” jest zwarta struktura.

W praktycznej fizjoterapii zazwyczaj wykorzystywane są ultradźwięki o częstotliwości 750 kHz–3 MHz oraz natężeniu 0,5–2,0 W/cm2. Czas trwania zabiegu nie jest taki sam w przypadku wszystkich pacjentów, zależy on od natężenia ultradźwięków. Większe natężenie ultradźwięków oznacza krótszy czas trwania zabiegu, który najczęściej waha się od 1 do 10 minut.

LIPUS

Warto wspomnieć, że w terapii różnych problemów zdrowotnych zastosowanie mają także pulsacyjne ultradźwięki, wyróżniające się niską częstotliwością - LIPUS (ang. low-intesity pulsed ultrasound), które nie powodują zmian termicznych. Są to fale mechaniczne, w pozytywny sposób oddziałujące na komórki i tkanki biorące udział w proces odbudowy tkanki kostnej. Odpowiednio wczesne zastosowanie fal LIPUS umożliwia prewencję braku zrostu, i może stać się kluczem do szybszego powrotu do zdrowia.

Ultrafonoforeza

Terapia przy użyciu ultradźwięków daje wiele możliwości, o których wiele osób nie zdaje sobie sprawy. Przykładowo, stosowanie ultradźwięków można bez problemu łączyć z wprowadzaniem preparatu leczniczego w określone miejsce. W tym przypadku lek – najczęściej niesteroidowy lek przeciwzapalny zastępuje typowy żel służący do zabiegu ultradźwiękiem. Taki zabieg nosi nazwę ultrafonoforezy.

Sposób działania

Efekt termiczny działania fali ultradźwiękowej jest wykorzystywany w leczeniu wielu schorzeń. Sprawdza się przede wszystkim tam, gdzie potrzebne jest działanie cieplne, które powoduje rozszerzenie naczyń oraz efekt przekrwienia. W wyniku zastosowania fal ultradźwiękowych dochodzi często do:

  • zwiększenia przepuszczalności ścian naczyń krwionośnych,
  • polepszenia, zarówno wytrzymałości, jak i rozciągliwości włókien kolagenowych,
  • pobudzenia fibroblastów,
  • stymulacji czynności wydzielniczej, która przejawia się uwalnianiem substancji czynnych biologicznie, tj. adrenaliny, histaminy, acetylocholiny.

Dla kogo ultradźwięki to idealne rozwiązanie?

Dzięki działaniu mechanicznemu fali ultradźwiękowej (mikromasaż) oraz zwiększeniu ukrwienia tkanek stwierdza się pozytywny efekt terapii przy leczeniu licznych stanów chorobowych. Zabieg ten wykorzystywany jest najczęściej w leczeniu:

  • przewlekłej choroby reumatycznej stawów,
  • artroz,
  • przewlekłych stanów zapalnych mięśni,
  • zwyrodnienia stawu biodrowego oraz kolanowego,
  • rwy barkowej,
  • rwy kulszowej,
  • zgrubień okostnej (osteofity, ostroga piętowa),
  • nerwoból nerwu trójdzielnego,
  • zespołach bólowych kręgosłupa.

Ultradźwięki stosuje się także w leczeniu ran. Fale stosowane w trakcie zabiegu stymulują regenerację tkanek.

Przeciwwskazania

Fizjoterapia za pomocą ultradźwięków nie jest uniwersalna, tzn. nie można jej stosować u wszystkich pacjentów. Nie jest ona zalecana osobom poniżej 18. roku życia, oraz z

  • chorobą nowotworową,
  • czynną gruźlicą,
  • infekcją wirusową, grzybiczą i bakteryjną w miejscu zabiegu,
  • rozrusznikiem serca,
  • metalowymi implantami w miejscu zmian chorobowych,
  • epilepsją,
  • zakrzepowym zapaleniem żył, żylakami, zakrzepicą,
  • niewyrównaną cukrzycą.

Terapii ultradźwiękami nie wykorzystuje się również w przypadku kobiet w ciąży oraz w okolicy nasad kości u dzieci.